About News Magazine Theme 640
You are viewing News Magazine Theme 640 with the news magazine style turned off. Once you turn on the news magazine style from your theme options page the theme should look like the screenshot below. To setup go to the theme options page to select your featured categories and configure your other settings.
If you prefer to use this layout leave "Turn On or Off the News Magazine Layout" set to off and turn off this explanation text and screenshot example from the theme options page using the "Turn Off About News Magazine Theme 640" option
Aurelii Aureliusze, znakomity ród rzymski pochodzenia plebejskiego, który wydał szereg wybitnych mężów, konsulów i cesarzy. Poszczególne linie używały przydomków: Caeretanus, Cotta, Orestes i Scaurus. 1. Qmtitus Awelius Caeretanus, dowódca jazdy w czasie wojny samnickiej w r. 315 p.n.e. 2. Caius A. Cotta, jeden z dowódców wojskowych w czasie pierwszej wojny punickiej, konsul w r. 252 i WT. 248, cenzor w r. 241, zbudował drogę zwaną via Au-relia, Wzdłuż wybrzeża Morza Tyrreńskiego aż do Pizy. 3. Marcus A. Cotta, piastował szereg urzędów w czasie drugiej wojny punickiej i był posłem do Filipa Macedońskiego; zmarł w r. 201. 4. Caius A. Cotta, brał udział w wyprawie przeciw Galom w r. 200 p.n.e. 5. Lucius A. Cotta, konsul w r. 144 p.n.e., atakowany przez Scy-piona Młodszego Aemilianusa z powodu nadużycia władzy na prowincji. 6. Caius A. Cotta, mówca, którego Cyceron wprowadza jako jednego z uczestników rozmowy do swego dialogu De oratore i jako przedstawiciela filozofii akademickiej w dziele De natura deorum. 7. Lucius A. Colta, brat poprzedniego, pretor w r. 70, zreformował sądy dopuszczając do nich ekwi-tów. 8. Marcus A. Cotta, dowodził wojskami rzymskimi w wyprawie przeciw Mitrydatesowi w r. 73 p.n.e. i poniósł klęskę w pobliżu Chal-kedonu, 9. Lucius A. Orestes, konsul w r. 126 p.n.e., odniósł zwycięstwo nad Sardami. 10. Marcus A. Scaurus, legat konsula Gajusza Maniiu-sza w r. 105 p.n.e., poniósł klęskę w bitwie nad Rodanem i dostał się do niewoli Cymbrów, gdzie został zabity przez króla Cymbrów, Bo-joryga. II. Marcus A. Messalinus, syn znanego mówcy, Messali (zob. Valerii 15) adoptowany przez rodzinę A., przyjaciel Owidiusza. 12. Marcus A. Antoninus zob. Karakalla. 13. Marcus A. zob. Marek Aureliusz. 14. Sextus A. Yietor, historyk z drugiej poł. IV w. n.e., rodem z Kartaginy, gubernator Pannonii, za cesarza Juliana (361 – 363 r.) oraz prefekt Rzymu (praefectus urbi) za panowania Teodozjusza w r. 389. Napisał dzieło pt. Caesares, historię cesarzy od Augusta do Konstancjusza, może też Epitome (skrót), historyczno-biograficzne dzieło obejmujące okres od czasów Augusta do Teodozjusza.
drugi – para rurek o różnej długości, strojonych w rozmaitych tonacjach, dających różnorodną skalę dźwięków. Rozróżniano a. przeznaczone dla dziewcząt, a. dziecięce, dla dorosłych i dla starców. Rzadziej używanym typem był a. trzymany podczas gry poprzecznie. Na a. komponowano utwory solowe; słynny był tzw. no-mos pytyjski Sakadasa z Argos, ilustrujący za pomocą tonów walkę Apollina z Pytonem. Znanymi wirtuozami gry na a. byli m.in. Klonas z Tegei, Połymnestos z Kolofonu (VII w. p.n.e.). A. występuje bardzo często w greckim malarstwie wazowym, na płaskorzeźbach sarkofagów rzymskich, na freskach, mozaikach i na gemmach, w scenach pracy, np. przy winobraniu i wypieku chleba, w scenach kultowych poświęconych Dionizosowi i Kybeli, w scenach tanecznych, bitewnych i pogrzebowych. A. stanowi również jeden z ulubionych motywów ikonograficznych w płaskorzeźbie i malarstwie nowożytnym czerpiącym tematykę ze świata antycznego. Kilka oryginalnych a. znajduje się w British Museum w Londynie, w muzeum w Neapolu, w Aleksandrii oraz w Kandii na Krecie.
Aureliana moenia Mury Aureliańskie, którymi cesarz Aurelian w r. 271 n.e. kazał opasać Rzym po lewej stronie Tybru. Wszystkie budowle, które się znalazły w pasie przeznaczonym na mury fortyfikacyjne, zostały weń .wbudowane, rn.in. piramida Cestiusza, grobowce na via Sa-laria, Nomentana, Tiburtina i Praenestma, łuki akweduktów Aqua Marcia i Aqua’ Ciaudia, mury Castrum Praetorium itd. Część murów zachowała się do dziś.
Aurelian (Lucius Domitius Aurelianuś), cesarz rzymski od r. 270 do 275 n.e. Urodził się w Illirii ok. r. 220; przeszedł przez wszystkie stopnie .wojskowe, począwszy od prostego żołnierza. Legiony naddunajskie obwołały go cesarzem. A. wypędził Gotów z Pannonii, pokonał Wandalów, Sarmatów, Markomanów, Alemannów i inne plemiona barbarzyńców. Otoczył Rzym potężnymi murami (zob. Aweltana moenia). Pokonał Zenobię, królowę Palmiry, wziął ją do niewoli i prowadził przy swym wozie w czasie odbywania triumfu. W Egipcie rozbił wojska zwolenników Zenobii i przyłączył Egipt z powrotem do imperium, podobnie jak prowincje galickie. Przeprowadził szereg reform w państwie, wydał zarządzenia mające ulepszyć system monetarny, wprowadził regularne rozdawnictwo chleba, soli i oliwy, wydał ustawy mające na celu ukrócenie zbytku. Stłumił spisek senatorów, jak również powstanie niewolników i rzemieślników pracujących w mennicy. Wprowadził do Rzymu kult syryjskiego Baala z Emesy jako kult Soi Invictus (Niezwyciężonego Słońca), który miał być jednocześnie kultem cesarza. Zbudował temu bóstwu piękną świątynię i ozdobił Rzym wieloma innymi budowlami. Był pierwszym cesarzem, który zaczął nosić diadem. Zginął zamordowany przez swego wyzwoleńca Mnesteusa w pobliżu Bizancjum.
aulaeum łac. l.. purpurowy haftowany kobierzec na łóżko lub sofę. 2. rodzaj purpurowego baldachimu’ na suficie, rozciąganego dla uchronienia się od kurzu (jeżeli sala nie miała kosztownego sufitu lacunar). 3. zasłona, kurtyna w teatrze rzymskim, umocowana nie w górze, lecz w dole, dlatego’ na początku przedstawienia kurtyna opadała (a. premitur, mittitur), przy zakończeniu zaś podnosiła się (a. tollitur); dopiero w czasach późniejszych zawieszano kurtynę w górze, jak w teatrze dzisiejszym. Zwykle a. była haftowana lub tkana w wizerunki bóstw lub herosów; wyglądało to, jakby sami oni ją podciągali w górę lub opuszczali.
Aulon (gr. parów, dolina) nazwa kilku miejscowości greckich. I. miasto na granicy Elidy i Messenii» ze świątynią Asklepiosa. 2,. miasto portowe w Illirii, dziś Aulona. 3. dolina nad rzeką Eurotas. 4. okolice Tarentu, słynne z uprawy win, dziś Monte Melone.
aulos gr. (łac. tibia) dęty instrument muzyczny pochodzenia wschodniego, zbliżony w konstrukcji do dzisiejszego klarnetu i oboju; nazwę a. tłumaczono fałszywie jako “flet”. Instrument tworzyła podłużna cylindryczna otwarta rurka o długości 30 – 50 cm, wykonana pierwotnie z kości udowej ptaków lub zwierząt (stąd nazwa łacińska tibia, dosł. goleń), następnie z bukszpanu, lotosu, drzewa laurowego, bzu, cedru, rzadziej z brązu, srebra czy złota. U wlotu rurki znajdował się podwójny stroik trzcinowy, którego drgania stanowiły źródło dźwięku. Wysokość dźwięku a. zależała od wymiaru instrumentu, im a. był dłuższy, tym dźwięk jego był niższy;
barwa zależała od średnicy otworu rurki. Otwory boczne służyły do uzyskania różnorodnej skali dźwięków. Istniały rozmaite odmiany a., najbardziej rozpowszechnione były a. podwójne; jeden ich rodzaj tworzyła para rurek jednakowej długości, przylegających do siebie w dolnej części;
Augusta nazwa wielu miast założonych lub na nowo skolonizowanych przez Augusta, np. 1. miasto w Cylicji, dziś ruiny koło Sis. 2. A. Emerita w Hiszpanii, dziś Merida. 3. A. Praetoria, miasto w dolinie rzeki Duria Maior (dziś Dora Baltea), w Galii Transpadańskiej, założone przez Augusta w r. 24 p.n.e., dziś Aosta w prowincji Piemont. 4. A. Rawacorum (lub Rauri-corum), dziś August w Szwajcarii, w pobliżu Bazylei. 5. A. Suessionum, dziś Soissons, miasto w Belgica położone przy drodze wiodącej do Durocortorum. 6. A. Tawinorum, dziś Torino (Turyn); główne miasto szczepu Taurynów w Galii Przedalpejskiej, położone u zbiegu rzek Duria Minor i Padu. 7. A. Treverorum (Treyirorum), dziś Trier, Trewir, główne miasto galickiego szczepu Trewerów. 8. A. Yindelicorum, dziś
Augustyn (Augustinus Awelius) najwybitniejszy z zachodnich ojców kościoła (354 – 430), urodzony w Tagaste w Numidii, studiował retorykę, potem nauczał jej w Kartaginie, Rzymie i Mediolanie. Najpierw był manichejczykiem, potem’ neoplatonikiem, wreszcie sceptykiem; na chrześcijaństwo nawrócił go i ochrzcił Ambroży (zob.). A. powrócił do Afryki i został duchownym; po kilku latach mianowany został biskupem w mieście Hippo Regius (dziś Bonę w Al-gerii). Najważniejsze z jego dziel to Confessiories (Wyznania) oraz De cmtate Dei (O królestwie Bożym). Wywarły one ogromny wpływ aa kształtowanie się teologii średniowiecznej na zachodzie.
Auge mit. córka króla Tegei, Aleosa; miała z Heraklesem syna, Telefosa (zob. Telefos1). Bohaterka dramatu Eurypidesa pod tym tytułem.
Augiasz (gr. Augejas, łac. Augeas, Augias) mit. syn Heliosa i Naupidame, król Elidy, jeden z uczestników wyprawy Argonautów. Posiadał olbrzymie stada bydła i koni. Stajnie, w których się .znajdowały, nie były czyszczone 30 lat. Oczyszczenie ich było jedną z 12 prac Heraklesa, który zmienił bieg rzeki Alfejos i w ciągu jednego dnia oczyścił stajnie wpuszczając przez nie strumienie wód, po czym skierował je do dawnego łożyska. A. obiecał mu w nagrodę część swych stad, nie dotrzymał jednak obietnicy i padł z ręki Heraklesa.
aiigur tac. kapłan rzymski badający pewne zjawiska przyrody i wysnuwający wróżby z grzmotów i błyskawic, ze sposobu zachowania się zwierząt, z lotu i głosu ptaków, chwytania ziarna przez specjalnie w tym celu hodowane kury itp. Obrzędu wróżenia dokonywał w świętym kręgu zakreślonym zakrzywioną laską zwaną lituus. A. miał prawo noszenia bramowanej togi. Przesądni Rzymianie badali wróżby, auspicia, przed każdym przedsięwzięciem, toteż a. towarzyszyli urzędnikom pełniącym swe czynności, dowódcom na ^wojnie, byli obecni przy zakładaniu świątyń, przy kreowaniu nowych kapłanów i urzędników i zależnie od dobrej czy złej wróżby pozwalali na dokonanie danego aktu urzędowego lub też nakazywali odłożenie go na inny dzień formułą allo die (zob. dwmatio).
Attyka (gr. Attike, łac. Attica) kraj w Grecji środkowej, graniczący od północy z Beocją, od wschodu oddzielony wąskim przesmykiem od Eubei, na południe Zatoką Sarońską od Argolidy. Kraj był ubogi w wodę, płynął tam tylko Kefisos biorący źródło z Pentelikonu oraz Ilissos Wypływający z Hymetu. Na północy znajdowały się góry Kitajron i Parnas, na południe obfitujące w srebro góry Laurion. Zboże rodziło się tylko na równinie ateńskiej, eleuzyńskiej, maratońskiej i na tzw. Mesogaja (ziemia środkowa), rozciągającej się między Hymetem a Pen-telikonem. Bogactwo A. stanowiły marmur, glinka, srebro i gaje figowe. Stolicą A. były Ateny (zob.); inne, mniejsze miasta w A., to:
auctio łac. przetarg, licytacja; w Grecji stosowana była przy sprzedaży lub wydzierżawieniu, kiedy sprzedawcą lub oddającym w dzierżawę było państwo albo stowarzyszenie (cła, udziały w kopalniach, dobra osób skazanych na wygnanie). W Rzymie odbywały się także na. zlecenie osób prywatnych licytacje towarów, niewolników i kompleksów majątkowych w specjalnych halach zw. atria auctionaria. Pieniądze od nabywców inkasował coactor mgentwws, który otrzymywał za to wynagrodzenie w wysokości 1% od ceny kupna. Podatek licytacyjny został wprowadzony przez Augusta w r. 7 n.e. i wynosił 1% (centesima rerum venatium). Tyberiusz obniżył go do 0,5%, lecz wkrótce z powrotem podwyższono go do 1%.
Attyla (Attiia) król Hunów, zwany Biczem Bożym. Najpierw dzielił tron ze swym bratem Biedą, lecz zabił go w r. 445. W r. 447 spustoszył cesarstwo wschodnie, w r. 451 dokonał najazdu na Galię, lecz został pokonany przez wodza rzymskiego Aetiusa. W r. 452 napadł i zniszczył północną Italię; zmarł nagle w czasie swych uroczystości ślubnych w rok później. Jest bohaterem opery Verdiego pod tym tytułem.
Attys (Attis) mit. piękny młodzieniec, ukochany bogini Kybele, który w przystępie szalu pozbawił się męskości i zmarł, lecz został przez boginię wskrzeszony i w kulcie stał się symbolem odradzającej się na wiosnę przyrody. Wg jednej z wersji został zamieniony w drzewo figowe. Kult jego rozwinął się najpierw w Frygii, stamtąd przeniósł się do Pergamonu, skąd rozpowszechnił się po całej Grecji, zawsze związany z kultem Kybele. W r. 20 p.n.e. z polecenia Sybilli został przyjęty w Rzymie. Z powodu orgiastycznego i ekstatycznego charakteru kultu senat rzymski zabronił obywatelom rzymskim pełnienia funkcji jego kapłanów. W okresie cesarstwa kult A. i Kybele doznawał opieki ze strony cesarzy, zwłaszcza Kaliguli i Klaudiusza. W czasie wiosennego święta Wielkiej Macierzy Bogów (Kybele) wystawiano dramat okaleazenia się A., jego śmierć i wskrzeszenie. W sto lat po zarządzeniu Klaudiusza dotyczącym obchodów święta A., kult jego został uświetniony nowym obrządkiem zwanym Taurobolium, który miał na celu oczyszczenie człowieka od grzechów. A. jest bohaterem pięknego poematu Katulla pod tym tytułem.
Atropates wódz Medów w bitwie pod Gauga-melą w r. 331 p.n.e. Po śmierci Dariusza sprzymierzył się z Aleksandrem W. i w r. 328 otrzymał od niego stanowisko satrapy Medii. Przy podziale prowincji po śmierci Aleksandra zatrzymał sobie pd.-zach. część Medii, która od jego imienia otrzymała nazwę Atropatene.
Attalus (Priscus A.) wysuwany jako kandydat na tron cesarski (przeciw Honoriuszowi) po raz pierwszy przez Alaryka, naczelnika (w r. 409) Wizygotów, po raz drugi przez Ataulfa, następcę Alaryka, w r. 414; po wycofaniu się Ataulfa do Hiszpanii w r. 414 został opuszczony przez zwolenników i zmarł na wygnaniu na Liparze.
Attii (albo A f ii) Atiusze, rzymski ród patry-cjuszowski. 1. Publius Attius Yarus, propretor, przeciwnik Cezara w wojnie domowej; po bitwie pod Tapsus w 46 r. p.n.e. uciekł wraz z innymi zwolennikami Pompejusza do Hiszpanii i w r. 45 zginął pod Mundą. 2. Marcus A. Balbus, mąż siostry Cezara, Julii, namiestnik Macedonii w r. 59 p.n.e., zwycięzca Besów i Traków. 3. Attia, córka poprzedniego, żona Gajusza Okta-wiusza i matka Oktawiana, późniejszego Augusta. 4. A. Labeo, autor łacińskiego dosłownego przekładu poematów Homerowych, nazwanego przez scholiastę satyr Persjusza śmiesznym.
Aureolus Maniius Acilios jeden z dowódców wojsk cesarza Galiena, w czasie walk jego z uzurpatorami Makrianusem i Postumusem; kazał się sam w r. 268 obwołać cesarzem. Zginą) w roku następnym w bitwie pod Mediolanem, pokonany przez następcę Galienusa, Klaudiusza (zob. Ctaudii 28).
Auriga detficki, oryginalny grecki posąg brązowy z lat ok. 460 p.n.e. znaleziony w Delfach, pochodzący z wotum wystawionego przez jednego z książąt syrakuzańsidch. Grupa przedstawiała kwadrygę, na której stał zwycięzca wraz ze swym woźnicą. Zachowany posąg wyobraża młodego mężczyznę w pozycji stojącej, odzianego w długi chiton wysoko przepasany; w rękach zgiętych w łokciu trzyma lejce.
alicuius imperia auspiciogue esse oznaczało: być pod czyjąś władzą lub dowództwem; w konsekwencji sam wyraz a. zaczął oznaczać władzę lub dowództwo. Przy rozpoczynaniu ważnych przedsięwzięć należało zawsze odbywać a., stąd wyraz ten zaczął oznaczać również początek.
